Biobased bouwen krijgt steeds meer aandacht. Materialen zoals hout, hennep, vlas en stro worden vaker toegepast als alternatief voor traditionele materialen. Is het een tijdelijke trend, of verandert het de manier waarop we bouwen en afwerken blijvend?
Waarom krijgt biobased bouwen zoveel aandacht?
De bouwsector staat voor een flinke uitdaging. Er moeten meer woningen worden gebouwd, terwijl de CO₂-uitstoot en het gebruik van grondstoffen omlaag moeten. Daarom wordt steeds vaker gekeken naar alternatieve bouwmaterialen die minder belastend zijn voor het milieu.
Bij biobased bouwen worden materialen gebruikt die afkomstig zijn van hernieuwbare, biologische grondstoffen, zoals hout, hennep, vlas en stro. Deze materialen kunnen opnieuw groeien en nemen tijdens hun groei CO₂ op, die vervolgens in het bouwmateriaal opgeslagen kan blijven.
Ook de overheid stimuleert deze ontwikkeling. Met de Nationale Aanpak Biobased Bouwen wil de overheid dat in 2030 minimaal 30% van de nieuwbouwwoningen voor minstens 30% uit biobased materialen bestaat. Daarnaast is het doel om bij de verduurzaming van bestaande gebouwen minimaal 30% biobased isolatiemateriaal toe te passen.
Welke voordelen bieden biobased bouwmaterialen?
Naast het gebruik van hernieuwbare grondstoffen en de mogelijkheid tot CO₂-opslag hebben biobased materialen eigenschappen die interessant zijn voor de afbouw:
- Vochtregulering: bepaalde materialen kunnen vocht opnemen en weer afgeven, wat kan bijdragen aan een prettig binnenklimaat.
- Thermische en akoestische isolatie: materialen zoals houtvezel, hennep en vlas kunnen worden toegepast om warmteverlies en geluidsoverdracht te beperken.
- Minder afhankelijkheid van fossiele grondstoffen: plantaardige alternatieven kunnen het gebruik van fossiele en eindige grondstoffen verminderen.
Dat betekent niet dat ieder biobased materiaal automatisch duurzamer is. De milieubelasting hangt ook af van de productie, verwerking, levensduur en mogelijkheden voor hergebruik.
Wat betekent biobased bouwen voor de afbouwer?
Biobased bouwen beïnvloedt niet alleen de materiaalkeuze, maar ook de manier waarop wanden, plafonds en vloeren worden opgebouwd en afgewerkt. Voor verschillende afbouwprofessionals brengt dit nieuwe mogelijkheden én aandachtspunten met zich mee. Naast het gebruik van biobased materialen wordt ook hergebruik en recycling steeds belangrijker. Door materialen zo toe te passen dat ze later opnieuw gebruikt of verwerkt kunnen worden, ontstaan er meer mogelijkheden voor circulair bouwen.
Voor droge afbouwers zijn er alternatieven voor traditionele isolatiematerialen, zoals houtvezel, hennep en vlas. Deze kunnen worden toegepast in bepaalde voorzetwanden, scheidingswanden en plafonds. Ook ontstaan er plaatmaterialen op basis van hernieuwbare grondstoffen. Hierbij blijven brandveiligheid, geluidsisolatie en vochtbestendigheid belangrijke aandachtspunten. Daarnaast biedt recycling van bestaande materialen mogelijkheden. Zo kunnen gipskartonplaten worden ingezameld en verwerkt tot grondstof voor nieuwe gipsplaten. Hierbij wordt het gips gescheiden van het karton en opnieuw gebruikt in het productieproces. Dit gebeurt in de praktijk al, onder andere bij Gyproc.
Voor stukadoors vragen nieuwe, natuurlijke ondergronden om de juiste afwerking. Niet iedere pleister is geschikt voor iedere ondergrond. Vooral hechting, vochtgedrag en dampdoorlatendheid zijn belangrijk. Ook natuurlijke afwerkingen zoals leemstuc en kalkpleisters krijgen meer aandacht binnen duurzamer bouwen. Deze zijn echter niet biobased, omdat leem en kalk minerale grondstoffen zijn. Wel bieden deze materialen mogelijkheden op het gebied van circulariteit. Zo kan leemstuc, mits het materiaal niet vervuild is of ongeschikte toevoegingen bevat, opnieuw worden verwerkt door water toe te voegen. Ook gips en kalk kunnen in principe via recyclingprocessen opnieuw als grondstof worden ingezet.
Voor schilders kan biobased bouwen invloed hebben op de keuze van verf en afwerkingsproducten. Zo bestaan er verven waarin fossiele grondstoffen deels zijn vervangen door plantaardige alternatieven. Belangrijk blijft dat de gekozen verf aansluit bij de eigenschappen van de ondergrond, bijvoorbeeld qua hechting en dampdoorlatendheid.
Voor tegelzetters zit de verandering vooral in de ondergrond waarop tegels worden aangebracht. Denk aan wanden of vloeren met houtvezelplaten of andere natuurlijke materialen. Niet iedere ondergrond is rechtstreeks geschikt om te betegelen. Stabiliteit, vochtbestendigheid en vervorming bepalen mede welk tegel- en afdichtingssysteem nodig is, zeker in natte ruimtes. Ook op het gebied van hergebruik ontstaan nieuwe mogelijkheden. Zo heeft ARDEX het CircuTec-tegelverlijmingssysteem ontwikkeld, waarmee keramische tegels later kunnen worden verwijderd en opnieuw gebruikt. Hierdoor hoeven tegels bij renovatie of sloop niet automatisch verloren te gaan. Wel is het belangrijk om vooraf te controleren of het systeem geschikt is voor de betreffende ondergrond en toepassing.
Voor alle afbouwprofessionals geldt dat kennis van materialen en de juiste systeemopbouw essentieel blijft voor een goed eindresultaat. Door niet alleen rekening te houden met de herkomst van materialen, maar ook met hun levensduur, herbruikbaarheid en recyclebaarheid, kunnen afbouwers bijdragen aan een duurzamere bouwsector.
Waarom bouwen we nog niet overal biobased?
Ondanks de voordelen zijn er nog uitdagingen. Biobased materialen zijn niet voor iedere toepassing even goed verkrijgbaar of economisch aantrekkelijk. Ook kunnen ze andere eisen stellen aan de werkvoorbereiding en verwerking.
Daarnaast moeten materialen en systemen voldoen aan de geldende bouwvoorschriften, bijvoorbeeld op het gebied van brandveiligheid en vochtbestendigheid. Traditionele materialen vervangen door biobased alternatieven is daarom niet altijd eenvoudig. De volledige constructie en de combinatie van materialen moeten geschikt zijn voor de toepassing.
Biobased bouwen: een blijvende ontwikkeling?
De verwachting is dat biobased materialen richting 2030 een grotere rol gaan spelen. De overheid stimuleert de ontwikkeling en toepassing ervan en ook binnen nieuwbouw en renovatie groeit de aandacht voor duurzamere materiaalkeuzes.
Biobased bouwen is daarmee meer dan een tijdelijke hype, maar zal traditionele bouwmaterialen niet volledig vervangen. Waarschijnlijk zullen biobased en conventionele materialen steeds vaker naast elkaar worden toegepast, afhankelijk van de technische eisen en de mogelijkheden per project.
Voor afbouwprofessionals biedt dit nieuwe kansen, maar vraagt het ook om kennis van materialen en verwerkingsmethoden. Bij Stukbouw volgen we deze ontwikkelingen en denken we mee over geschikte materialen en toepassingen voor de natte en droge afbouw.
Wil je weten welke mogelijkheden er zijn voor jouw project? Neem dan contact op met onze specialisten of bezoek één van onze vestigingen.
27-10-2026